Korte geschiedenis van Sainte-Chapelle

1241: Koning Lodewijk IX (Saint Louis) geeft opdracht tot de bouw van Sainte-Chapelle om er de Doornenkroon en andere passierelicten in onder te brengen.
1248: Sainte-Chapelle wordt voltooid en ingewijd op 26 april en is ontworpen als reliekschrijn en koninklijke kapel.
13e-15e eeuw: Sainte-Chapelle doet dienst als centrale gebedsplaats voor de Franse monarchie.
1485–1498: Een prachtig flamboyant gotisch roosvenster met afbeeldingen van scènes uit de Apocalyps is toegevoegd aan de westelijke muur tijdens het bewind van koning Charles VIII.
1789–1799: Sainte-Chapelle loopt aanzienlijke schade op tijdens de Franse Revolutie.
1840–1868: Uitgebreide restauraties worden uitgevoerd door architecten Félix Duban, Jean-Baptiste Lassus en Eugène Viollet-le-Duc.
1862: Sainte-Chapelle is door de Franse regering officieel aangewezen als historisch monument, waardoor het beschermd en bewaard blijft.
1945–1960s: Na de Tweede Wereldoorlog wordt Sainte-Chapelle verder schoongemaakt en gerestaureerd om schade door vervuiling en tijd te herstellen.
1991: Sainte-Chapelle staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco-Werelderfgoed van de oevers van de Seine in Parijs, als erkenning van haar wereldwijde culturele en historische betekenis.
2008–2015: De gebrandschilderde ramen worden zorgvuldig schoongemaakt en gerestaureerd, waarbij moderne technieken worden gebruikt om de helderheid te verbeteren en de levendige kleuren te behouden.
Vandaag: Sainte-Chapelle is een van de meest bezochte bezienswaardigheden van Parijs en trekt jaarlijks miljoenen toeristen.

De geschiedenis van Sainte-Chapelle uitgelegd

Door de eeuwen heen is Sainte-Chapelle uitgegroeid van een koninklijke kapel met heilige relikwieën tot een nationaal monument dat geroemd wordt om zijn artistieke en architectonische prestaties. Haar geschiedenis is een bewijs van de blijvende kracht van religieuze toewijding, koninklijke symboliek en de opmerkelijke veerkracht van historische monumenten.

Commissie en bouw

13e eeuw

Sainte-Chapelle werd in 1241 gebouwd in opdracht van koning Lodewijk IX (later heilig verklaard als Saint-Louis), een diepgelovige vorst wiens toewijding aan het christendom een integraal onderdeel vormde van zijn regeerperiode. Het primaire doel van de kapel was het huisvesten van de Doornenkroon, fragmenten van het Ware Kruis en andere heilige relikwieën die verband houden met het Lijden van Christus.

De bouw van de kapel begon in 1241 en werd in slechts zeven jaar voltooid, een opmerkelijk korte periode voor zo'n uitgebreid gotisch bouwwerk. Het ontwerp werd toevertrouwd aan architect Pierre de Montreuil en volgde de Rayonnant gotische stijl, die zich richtte op het creëren van hoogte, licht en openheid in architectuur.

Koninklijke en religieuze symboliek

14e-17e eeuw

Sainte-Chapelle was een religieuze ruimte en een symbool van het goddelijke recht van de monarchie om te heersen. De relikwieën in de kapel waren bedoeld om de Franse koningen te verbinden met het goddelijke, waardoor het idee werd versterkt dat de macht van de koning rechtstreeks van God kwam. De relikwieën dienden ook als bedevaartsoord en trokken toegewijden uit heel Europa die hoopten deze heilige voorwerpen te kunnen aanschouwen.

In de loop der jaren werd Sainte-Chapelle een centrale gebedsplaats voor de Franse monarchie. In deze periode werden veel van de meest opvallende kenmerken van de kapel geïnstalleerd, waaronder de uitgebreide gebrandschilderde ramen, . Op deze ramen werden scènes uit de Bijbel afgebeeld, waardoor een visueel verhaal van de christelijke geschiedenis ontstond.

De Franse Revolutie

18e eeuw

Sainte-Chapelle had te maken met grote veranderingen tijdens de Franse Revolutie. Toen het revolutionaire enthousiasme zich verspreidde, werd de kapel herbestemd en geseculariseerd. De heilige relikwieën werden verwijderd of verspreid, waarbij de Doornenkroon werd verplaatst naar de Notre-Dame kathedraal. De kapel werd ook gebruikt om overheidsarchieven en documenten in op te slaan, ver weg van het oorspronkelijke religieuze doel. Ondanks de schade die het in deze periode opliep, overleefde Sainte-Chapelle grotendeels intact en bleef de architectonische integriteit grotendeels onaangetast.

Restauratie en conservering

19e eeuw

Na de Franse Revolutie raakte Sainte-Chapelle een tijdlang in de vergetelheid, maar het belang ervan werd al snel weer erkend. Halverwege de 19e eeuw werden uitgebreide restauratiewerkzaamheden uitgevoerd door de architect Eugène Viollet-le-Duc en zijn team. De kapel werd grondig schoongemaakt, gerepareerd en gerestaureerd, inclusief de gebrandschilderde ramen, die zorgvuldig werden schoongemaakt en hersteld tot hun oorspronkelijke levendigheid.

Na de Tweede Wereldoorlog

20e eeuw

Sainte-Chapelle werd ook in de 20e eeuw onderhouden en geconserveerd. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog werd de kapel schoongemaakt en gerestaureerd om de effecten van tijd, vervuiling en verwaarlozing te verzachten. Moderne conserveringsinspanningen, vooral aan het eind van de 20e eeuw, zorgden ervoor dat de kapel een goed bewaard voorbeeld bleef van de gotische architectuur van Rayonnant.

In 1991 werd Sainte-Chapelle opgenomen in het Unesco-Werelderfgoed van de Parijse oevers van de Seine, waarmee het belang als cultureel en historisch monument nog eens werd onderstreept.

Sainte-Chapelle vandaag

Vandaag de dag zijn de gebrandschilderde ramen, die meer dan 1100 bijbelse scènes afbeelden, nog steeds een kenmerk van de kapel en trekken ze elk jaar duizenden bezoekers. De kapel doet nu dienst als museum en culturele locatie, waar klassieke concerten worden begeleid en een ongelooflijk inzicht wordt gegeven in middeleeuws vakmanschap en religieuze geschiedenis.

Doornenkroon

Notre Dame interior with Crown of Thorns relic displayed in Paris, France.

De Doornenkroon is een belangrijk christelijk relikwie, waarvan wordt aangenomen dat het de kroon is die op het hoofd van Jezus Christus werd geplaatst tijdens zijn kruisiging. Volgens de evangeliën bespotten Romeinse soldaten Jezus door hem in een koninklijk gewaad te kleden en een doornenkroon op zijn hoofd te plaatsen, waarmee ze zijn aanspraak op het koningschap in een wreed en ironisch gebaar symboliseerden.

De relikwie wordt beschouwd als een van de heiligste christelijke voorwerpen en vertegenwoordigt Christus' lijden en offer. Het werd bewaard door vroege christenen en kwam uiteindelijk in het bezit van koning Lodewijk IX van Frankrijk in de 13e eeuw. Lodewijk bracht de kroon naar Parijs, waar hij werd geplaatst in Sainte-Chapelle.

Vandaag de dag wordt de Doornenkroon opgeslagen in het Louvre, nadat hij tijdens de brand in 2019 werd gered uit de Notre-Dame kathedraal. Het blijft een belangrijk symbool van het christelijk geloof en wordt vereerd door gelovigen over de hele wereld, vooral tijdens Goede Vrijdag observaties.

De nalatenschap van koning Lodewijk IX

Koning Lodewijk IX, ook bekend als Saint Louis, speelde een centrale rol bij de oprichting van Sainte-Chapelle. Lodewijk IX, die regeerde van 1226 tot zijn dood in 1270, was erg vroom en gepassioneerd over religieuze relikwieën. Zijn sterke verlangen om de Doornenkroon naar Frankrijk te brengen en er een passend heiligdom voor op te richten, was de drijvende kracht achter de oprichting van de kapel.
In 1239 verwierf Lodewijk IX de Doornenkroon, samen met verschillende andere heilige relikwieën, waaronder stukken van het Ware Kruis. Om deze onbetaalbare schatten te huisvesten, gaf hij opdracht tot de bouw van Sainte-Chapelle, die ontworpen was om zowel als koninklijke kapel voor de Franse monarchie te dienen als een heiligdom voor deze vereerde relikwieën.
De locatie van de kapel werd zorgvuldig gekozen binnen het Koninklijk Paleis van het Île de la Cité, waardoor een centrale en symbolische ruimte ontstond voor de devotie van de koning.
Het ontwerp van Sainte-Chapelle was een meesterwerk van gotische architectuur. Louis IX wilde dat de kapel het hemelrijk zou weerspiegelen en zou dienen als een passende locatie voor de relikwieën. De bovenkapel, met zijn hoge gebrandschilderde ramen en prachtige architectuur, is speciaal ontworpen om de heilige relikwieën te verheffen en een etherische, lichte ruimte te creëren.
De kapel werd ingewijd in 1248, en hoewel de religieuze betekenis ervan van het grootste belang was, werd het ook een symbool van de monarchale macht van Lodewijk IX en zijn toewijding aan zowel zijn geloof als de monarchie.
Sainte-Chapelle staat vandaag de dag nog steeds als een bewijs van zijn nalatenschap, niet alleen als een vrome koning maar ook als beschermheer van kunst en architectuur. Het blijft een van de opmerkelijkste gotische bouwwerken ter wereld en de Doornenkroon blijft een symbool van zijn heerschappij en vroomheid.